Twoje dziecko ma rok, półtorej i wciąż milczy? Albo mówi tylko ‘mama’, ‘tata’ i pokazuje palcem? Dostajesz dziś 10 konkretnych rad, które stosuję w gabinecie logopedycznym – i które działają u 90% moich podopiecznych.

Na naszym Instagramie znajdziecie więcej wskazówek logopedycznych dla rodziców w cyklu Przystanek Logopeda.

Książki do nauki mówienia – top 10 serii polecanych przez logopedę

Co zrobić, by dziecko zaczęło mówić?

Rozmawiajcie

Komentuj wszystko: ‘Teraz zakładamy skarpetki – niebieskie!’, ‘Słyszysz? To ptak za oknem!’. Zadawaj pytania i czekaj 5 sekund na reakcję – nawet jeśli dostaniesz tylko westchnienie.

Pamiętam mamę, która przyszła do mnie z dwulatkiem niemówiącym ani słowa. Zapytałam: ‘Ile gadasz do niego w ciągu dnia?’. Odpowiedziała: ‘No… mówię, co ma zrobić’. To był moment, gdy zrozumiała: dziecko słyszało rozkazy, nie język. Zaczęła komentować wszystko – gotowanie, sprzątanie, spacer. Po 6 tygodniach usłyszała pierwsze słowo.

Kiedy i w jakiej kolejności powinno mówić dziecko? Opisałam to we wpisie etapy rozwoju mowy dziecka.

Czytajcie, śpiewajcie, grajcie

Nie chodzi o to, żeby ‘przeczytać książkę’. Chodzi o to, by pokazywać palcem obrazki, udawać odgłosy zwierząt, zmieniać głos. Dziecko uczy się mowy przez zabawę – nie przez bierny odbiór.

A jakie powinny być książki dla małych dzieci? Odpowiedź to – książki interaktywne – obrazkowe, tekturowe, z ruchomymi elementami, niespodziankami i zaskakującymi zagadkami. Ogrom pomysłów na tytuły będące źródłem czytelniczej radości znajdziecie we wpisach poniżej. To świetne książeczki do nauki mówienia, które angażują już roczne dzieci.

Zadbajcie o kontakt wzrokowy

Staraj się mówić do dziecka, utrzymując z nim kontakt wzrokowy i pole wspólnej uwagi. Możesz pozycją ciała ułatwiać dziecku nawiązanie kontaktu wzrokowego – niech Twoja twarz będzie na wysokości twarzy dziecka. Sprawdzają się również zabawy typu “a-kuku”.

Mówcie wolniej

Chociaż szczególny rodzaj modulowania głosu, zróżnicowanej intonacji i używania wyższego tonu fachowo określany jest terminem “mowa matczyna”, to pediatrzy, psychologowie i logopedzi zalecają, by nie tylko matki, ale także najbliżsi oraz osoby z otoczenia, w taki właśnie sposób zwracali się do dzieci.

Wspomagajcie komunikację

Pamiętaj, że komunikację werbalną (szczególnie rozumienie) wspomóc mogą gesty, mimika.

Książki do nauki mówienia – top 10 serii polecanych przez logopedę

Mówcie poprawnie, ale nie hiperpoprawnie

Możesz powiedzieć ‘piesek’, ale nie ‘piefio’. Możesz ‘kici kici’, ale nie zmieniaj wszystkich słów w papkę dźwiękową. Dziecko potrzebuje wzorca – a nie Twojej wersji języka niemowlęcego. Mów normalnie!

Bądźcie przyjaznymi rozmówcami

Chciej rozmawiać, podtrzymuj dialog. Staraj się rozumieć, co chce Ci przekazać dziecko. W razie nieporozumienia, braku reakcji stosuj synonimiczne konstrukcje, słowa bliskoznaczne.

Ograniczcie telewizję i wszelkie wyższe technologie

Człowiek uczy się języka i mowy w bezpośrednim kontakcie z drugim człowiekiem, nie z bajek i filmów. Żadna Świnka Peppa nie nauczy Twojego dziecka mówić. Zero. Bajki to bierny odbiór – dziecko potrzebuje dialogu, reakcji na swoje próby, kontaktu wzrokowego.

Badania pokazują, że dzieci do 2-3 lat niemówiące lub z ryzykiem opóźnionego rozwoju mowy oglądające telewizję lub korzystające z wysokich technologii mogą mieć ORM (opóźniony rozwój mowy).

Gimnastykujcie buzię i język

Sprawne funkcjonowanie narządów mowy przekłada się na prawidłowe wymawianie wszystkich głosek. Gimnastyka narządów artykulacyjnych to jedno. Właściwa dieta zapewniająca pracę narządów przy odgryzaniu, gryzieniu i żuciu (a więc m.in. sprawne przechodzenie z papek do pokarmów angażujących mięśnie orofajcalne) to druga kwestia. Proste ćwiczenia logopedyczne (dmuchanie, miny) to najlepsza zabawa do nauki mówienia.

To jak nauka gry na instrumencie – zanim dziecko zagra melodię (powie wyraz), musi nauczyć się kontrolować ‘klawisze’ (język, wargi, szczękę). Dlatego tak ważne są min 3 minuty dziennie dmuchania baniek, robienia śmiesznych min, picia przez słomkę. To trening, nie zabawa – choć wygląda jak zabawa.

Nie należy zapominać o odpowiednich dla wieku “akcesoriach”, np. kubek otwarty zamiast niekapków, rezygnacja ze smoczka do 6 -12 miesiąca.

Osobnym tematem jest obserwacja postawy ciała dziecka, napięcia mięśniowego, ale i odruchów oralnych, które niewygaszone lub niezintegrowane w odpowiednim czasie “owocują” przetrwałymi odruchami (np. ssanie palca), parafunkcjami (np. obgryzaniem paznokci, bruksizmem) i dysfunkcjami w obrębie kompleksu ustno-twarzowego (np. przetrwałe połykanie infantylne).

Dbajcie o słuch

Zgadujcie, co słychać za oknem. Szukajcie ukrytych źródeł dźwięku. Powtarzajcie słowa, zdania, wierszyki. Bawcie się głosem, melodią języka, rymem, akcentem, tempem i intonacją.

Pamiętaj, by regularnie badać słuch dziecka.

Mam nadzieję, że już wiesz, co zrobić, by dziecko zaczęło mówić. Oczywiście istnieje wiele więcej sposobów, które wspierają rozwój mowy dziecka. Zaproponowane czynności należą do tych, które nie wymagają dużego nakładu pracy, jedynie (aż?) czasu i dobrego nastawienia. Owocnej zabawy!