Panna Kot zawsze spada na cztery łapy – i wciąga cię razem ze sobą (“Panna Kot. Sprawa kanarka” i “Panna Kot. Sprawa skrzata bez czapki”)

Wyobraź sobie biuro detektywistyczne przy ulicy Trzydziestej 29. Poczekalnia świeci pustkami. Za oknem zapewne pada deszcz – skandynawski, zimny, nieustępliwy. A przy biurku siedzi detektyw, który nie wygląda jak detektyw: to nastolatka z uszami na głowie, kocim instynktem i niezachwianym spokojem wobec każdego absurdu, jaki przyniesie dzień.

To właśnie Panna Kot – i kiedy raz ją poznasz, nie zapomnisz jej tak łatwo.

Seria, która podbiła serca czytelników we Francji, Belgii, Hiszpanii, USA i wielu innych krajach, trafiła wreszcie do Polski za sprawą wydawnictwa Druganoga. Dwa pierwsze tomy – “Sprawa kanarka” i “Sprawa skrzata bez czapki” – to dowód na to, że komiks dziecięcy może być jednocześnie przewrotny, mądry i stylowy. Że można zbudować narrację, w której czarny humor idzie w parze z ciepłem, a pozorna banalność otwiera drzwi do prawdziwej tajemnicy.

Panna Kot nie pyta, czy sprawa jest warta zachodu. Ona po prostu zabiera się do pracy. I my razem z nią – bez względu na wiek.

Kiedy humor spotyka precyzję – historia pewnej współpracy

Jean-Luc Fromental jest jednym z najbardziej wszechstronnych twórców w świecie literatury dziecięcej i komiksu. Scenarzysta, wydawca, pisarz – człowiek, który nie uznaje granic między gatunkami. Pracuje jako wydawca i scenarzysta filmowy. W Polsce znany jest przede wszystkim z serii wielkoformatowych albumów ilustrowanych, tworzonych razem z Joëlle Jolivet: “O rety!” czy kultowe “365 pingwinów“. Ta ostatnia pozycja zdobyła prestiżowe wyróżnienie Boston Globe-Horn Book Honor.

Matematyczne szaleństwo w książce “365 pingwinów”

“O rety!” – humorystyczna wakacyjna odyseja ze znaną czytelnikom rodzinką

Fromental pisze z rzadkim talentem do budowania napięcia, które nie przytłacza, lecz wciąga – dawkuje szczegóły jak dobry iluzjonista, a humor serwuje w ilościach dokładnie wyważonych: ani za dużo, ani za mało. W serii Panna Kot błyskotliwe dialogi są tak skrojone, że bawią zarówno siedmiolatka, jak i rodzica czytającego przez ramię dziecka.

Joëlle Jolivet, urodzona w 1965 roku, to jedna z najważniejszych współczesnych ilustratorek książek dla dzieci – artystka o rozpoznawalnym, absolutnie wyjątkowym stylu. Łączy stylizację, humor i dokumentarną precyzję w ilustracjach tworzonych przede wszystkim techniką linorytu. Opublikowała ponad pięćdziesiąt albumów, z których większość ukazała się w przekładach na języki całego świata.

Fromental i Jolivet to znany duet z wybitnym i nowatorskim wkładem w literaturę dziecięcą – lubią opowiadać pełne emocji przygody, łącząc swoje mocne strony: z jednej strony obserwację i humor znakomitej ilustratorki, z drugiej – inwencję i żywy, dynamiczny język scenarzysty. Ich współpraca trwa od lat i przynosi kolejne owoce – właśnie takie jak Panna Kot.

Fałszywe tropy, prawdziwe emocje

Tom 1: Panna Kot. Sprawa kanarka

Pierwszy tom otwiera się sceną, którą każdy fan kryminałów rozpozna natychmiast: puste biuro, cisza, poczucie, że coś zaraz się wydarzy. I rzeczywiście – w progu staje zrozpaczony staruszek z pozornie banalną prośbą: zaginął jego kanarek Harry, ukochany ptak podarowany przez synową Doris.

Ale za tym, co wygląda jak prosta sprawa zaginionego zwierzaka, czai się sieć rodzinnych tajemnic, fałszywych tożsamości i zaskakujących powiązań. Śledztwo prowadzi Pannę Kot do eleganckich i mniej eleganckich zakątków miasta – między innymi do domu Doris i jej psa Jeana-Paula, który mówi ludzkim głosem, ale niekoniecznie mówi prawdę. Na drodze staje też tajemniczy Tytus Wspaniały, którego związki ze staruszkiem są o wiele bardziej skomplikowane, niż mogłoby się wydawać.

Fabuła jest zbudowana z precyzją godną dobrego kryminału dla dorosłych – z fałszywymi tropami, postaciami z ukrytymi motywami i puentą, która zaskakuje, ale – co ważne – jest sprawiedliwa wobec czytelnika. Każda wskazówka była na swoim miejscu, trzeba było tylko umieć ją dostrzec.

Tom 2: Panna Kot. Sprawa skrzata bez czapki

Drugi tom wkracza na jeszcze głębsze wody absurdu – i robi to z pełną świadomością. Nowym klientem biura detektywistycznego jest zielony skrzat o imieniu Ah Puk, który płaci bryłkami złota i twierdzi, że jego prorocze sny zapowiadają zamach na burmistrza. Groźba nie wydaje się wiarygodna – dopóki wszystko zaczyna się sprawdzać.

Śledztwo wiedzie przez podupadające wydawnictwo, mroczną willę nieuchwytnego pisarza, ratusz i ponurą tawernę Pod Grubym Goblinem. Pojawia się też tajemnicza roślina – Orchidaceae demonica – której odurzające opary sprawiają, że fikcja i rzeczywistość zaczynają niebezpiecznie się przenikać.

Drugi tom jest sprawniejszy narracyjnie, bardziej skomplikowany i jeszcze odważniejszy w mieszaniu klimatów – grozy, humoru, fantastyki i kryminalnego suspensu. Świat serii rozrasta się w naturalny sposób, a Panna Kot wyrasta na bohaterkę z prawdziwą osobowością.

Oba tomy liczą po 64 strony i są skonstruowane tak, by każdy z nich stanowił zamkniętą, satysfakcjonującą przygodę – ale razem budują coraz bogatszy, coraz bardziej wciągający świat.

---

Więcej niż zagadka – lekcja spostrzegawczości

Panna Kot to seria, która ma swój punkt widzenia – i nie boi się go pokazywać.

Jej tytułowa bohaterka jest inteligentna, niezależna i nie potrzebuje ratowania. Rozwiązuje sprawy dzięki obserwacji, logice i intuicji – nie sile, nie szczęściu, nie pomocy starszych. To model detektywa, który buduje w dziecięcym czytelniku przekonanie, że myślenie jest supermocą. Spostrzegawcza, skromna i wyjątkowo zręczna – pół nastolatka, pół koci włóczęga – Miss Cat jest niezapomnianą postacią, powiewem świeżego powietrza w dziecięcej literaturze detektywistycznej.

Seria nie infantylizuje swojego czytelnika. Nie wyjaśnia każdego żartu, nie prowadzi za rękę przez zagadkę, nie zakłada, że dziecko nie poradzi sobie z wieloznaczością. To szczególnie cenne w czasach, gdy literatura dziecięca bywa nadmiernie “bezpieczna”. Panna Kot ma w sobie coś z ducha klasycznych powieści noir – zagadkę, atmosferę, postaci z cieniami – opowiedziane jednak językiem, który jest przystępny, szybki i niepozbawiony czarnego humoru.

Seria uczy też, że trudne sprawy warto brać na siebie – i że można je rozwiązać, nawet gdy wszystko wskazuje na to, że to niemożliwe. “Panna Kot zawsze spada na cztery łapy” – to nie tylko zgrabna fraza. To filozofia w pigułce.

Ilustracje, które są połową historii

Joëlle Jolivet stworzyła dla serii Panna Kot wizualny świat, który jest absolutnie nie do pomylenia z niczym innym.

Kreska jest wyrazista, gruba, pewna siebie – zakorzeniona w linorytowej tradycji artystki, gdzie każda linia jest decyzją, nie przypadkiem. Kolory są intensywne, ale dobrane z wyczuciem: dominuje paleta chłodna, trochę skandynawska, trochę retro – co znakomicie służy klimatowi noir, który seria buduje. Ilustracje, z mocnymi czarnymi konturami i żywą paletą barw, znakomicie budują tajemniczą atmosferę i staroświecki klimat.

Postaci są zindywidualizowane i wyraziste – każda ma swój odrębny wygląd, ruch, ekspresję. Bulldog Jean-Paul, zielony skrzat Ah Puk – wszystkie te postacie żyją na stronie, nawet kiedy milczą. Panna Kot sama w sobie jest ikoną: kaptur, płaszcz, pewność siebie w każdej pozie.

Kadry są dynamiczne, rozłożenie akcji na stronie przemyślane – komiks czyta się szybko i naturalnie, bez konieczności zastanawiania się, gdzie przesunąć wzrok. To sztuka sama w sobie.

Wydawnictwo Druganoga wydało oba tomy w formacie wystarczająco dużym, by ilustracje mogły oddychać, wystarczająco poręcznym, by książka leżała wygodnie w dziecięcych rękach. Oprawa miękka ze skrzydełkami to eleganckie rozwiązanie – skrzydełka doskonale sprawdzają się jako zakładka, a całość sprawia wrażenie produktu z wyższej półki. Papier jest dobrej jakości, kolory dobrze odwzorowane. Przekład Pawła Łapińskiego jest płynny i zachowuje rytm oryginału – dialogi brzmią naturalnie, a humor nie wyparowuje w tłumaczeniu.

Każdy tom liczy 64 strony – wystarczająco dużo, żeby historia miała czas się rozwinąć, wystarczająco mało, żeby nie przytłoczyć dziecka stawiającego pierwsze samodzielne kroki z komiksem.

Werdykt jest jeden – sięgnij po oba tomy!

Autorzy stworzyli świat kompletny i spójny – z własną atmosferą, własnym humorem i własną bohaterką, której kibicujesz od pierwszej strony. Seria jest przeznaczona dla dzieci od około 7 lat, ale to literatura, która nie ma ograniczenia górnego – dorośli fani powieści noir znajdą tu swoje echo, a dzieci dostają narzędzia do samodzielnego myślenia i rozwiązywania zagadek.

W oryginale seria ukazuje się od 2021 roku i liczy już pięć tomów. W Polsce mamy na razie dwa pierwsze – i jest to powód, żeby zacząć od razu, bo kolejne tomy z pewnością nie będą długo czekać.

Jeśli szukasz komiksu, który wciągnie dziecko w czytanie bez walki i przekonywania – Panna Kot jest właśnie tym. Jeśli szukasz czegoś, co będziecie mogli czytać razem – też. A jeśli potrzebujesz prezentu, który trafi w dziesiątkę – nie ma tu żadnej zagadki do rozwiązania. Sprawa jest jasna.