Twoje dziecko ma rok, półtorej i wciąż milczy? Albo mówi tylko ‘mama’, ‘tata’ i pokazuje palcem? Dostajesz dziś 10 konkretnych rad, które stosuję w gabinecie logopedycznym – i które działają u 90% moich podopiecznych.
Na naszym Instagramie znajdziecie więcej wskazówek logopedycznych dla rodziców w cyklu Przystanek Logopeda.
Co zrobić, by dziecko zaczęło mówić?
Rozmawiajcie
Komentuj wszystko: ‘Teraz zakładamy skarpetki – niebieskie!’, ‘Słyszysz? To ptak za oknem!’. Zadawaj pytania i czekaj 5 sekund na reakcję – nawet jeśli dostaniesz tylko westchnienie.
Pamiętam mamę, która przyszła do mnie z dwulatkiem niemówiącym ani słowa. Zapytałam: ‘Ile gadasz do niego w ciągu dnia?’. Odpowiedziała: ‘No… mówię, co ma zrobić’. To był moment, gdy zrozumiała: dziecko słyszało rozkazy, nie język. Zaczęła komentować wszystko – gotowanie, sprzątanie, spacer. Po 6 tygodniach usłyszała pierwsze słowo.
Kiedy i w jakiej kolejności powinno mówić dziecko? Opisałam to we wpisie etapy rozwoju mowy dziecka.
Czytajcie, śpiewajcie, grajcie
Nie chodzi o to, żeby ‘przeczytać książkę’. Chodzi o to, by pokazywać palcem obrazki, udawać odgłosy zwierząt, zmieniać głos. Dziecko uczy się mowy przez zabawę – nie przez bierny odbiór.
A jakie powinny być książki dla małych dzieci? Odpowiedź to – książki interaktywne – obrazkowe, tekturowe, z ruchomymi elementami, niespodziankami i zaskakującymi zagadkami. Ogrom pomysłów na tytuły będące źródłem czytelniczej radości znajdziecie we wpisach poniżej. To świetne książeczki do nauki mówienia, które angażują już roczne dzieci.
Książki interaktywne dla dzieci – serie stworzone z myślą o najmłodszych
Zadbajcie o kontakt wzrokowy
Staraj się mówić do dziecka, utrzymując z nim kontakt wzrokowy i pole wspólnej uwagi. Możesz pozycją ciała ułatwiać dziecku nawiązanie kontaktu wzrokowego – niech Twoja twarz będzie na wysokości twarzy dziecka. Sprawdzają się również zabawy typu “a-kuku”.
Mówcie wolniej
Chociaż szczególny rodzaj modulowania głosu, zróżnicowanej intonacji i używania wyższego tonu fachowo określany jest terminem “mowa matczyna”, to pediatrzy, psychologowie i logopedzi zalecają, by nie tylko matki, ale także najbliżsi oraz osoby z otoczenia, w taki właśnie sposób zwracali się do dzieci.
Logopeda na Teneryfie – harmonijny rozwój Twojego dziecka
Wspomagajcie komunikację
Pamiętaj, że komunikację werbalną (szczególnie rozumienie) wspomóc mogą gesty, mimika.
Moje dziecko nie mówi, mówi mało lub nie chce mówić — kiedy iść do logopedy?
Mówcie poprawnie, ale nie hiperpoprawnie
Możesz powiedzieć ‘piesek’, ale nie ‘piefio’. Możesz ‘kici kici’, ale nie zmieniaj wszystkich słów w papkę dźwiękową. Dziecko potrzebuje wzorca – a nie Twojej wersji języka niemowlęcego. Mów normalnie!
Bądźcie przyjaznymi rozmówcami
Chciej rozmawiać, podtrzymuj dialog. Staraj się rozumieć, co chce Ci przekazać dziecko. W razie nieporozumienia, braku reakcji stosuj synonimiczne konstrukcje, słowa bliskoznaczne.
Ograniczcie telewizję i wszelkie wyższe technologie
Człowiek uczy się języka i mowy w bezpośrednim kontakcie z drugim człowiekiem, nie z bajek i filmów. Żadna Świnka Peppa nie nauczy Twojego dziecka mówić. Zero. Bajki to bierny odbiór – dziecko potrzebuje dialogu, reakcji na swoje próby, kontaktu wzrokowego.
Badania pokazują, że dzieci do 2-3 lat niemówiące lub z ryzykiem opóźnionego rozwoju mowy oglądające telewizję lub korzystające z wysokich technologii mogą mieć ORM (opóźniony rozwój mowy).
Wczesna nauka czytania a rozwój mowy dziecka niemówiącego, rozwijającego język z opóźnieniem i dwujęzycznego
Gimnastykujcie buzię i język
Sprawne funkcjonowanie narządów mowy przekłada się na prawidłowe wymawianie wszystkich głosek. Gimnastyka narządów artykulacyjnych to jedno. Właściwa dieta zapewniająca pracę narządów przy odgryzaniu, gryzieniu i żuciu (a więc m.in. sprawne przechodzenie z papek do pokarmów angażujących mięśnie orofajcalne) to druga kwestia. Proste ćwiczenia logopedyczne (dmuchanie, miny) to najlepsza zabawa do nauki mówienia.
To jak nauka gry na instrumencie – zanim dziecko zagra melodię (powie wyraz), musi nauczyć się kontrolować ‘klawisze’ (język, wargi, szczękę). Dlatego tak ważne są min 3 minuty dziennie dmuchania baniek, robienia śmiesznych min, picia przez słomkę. To trening, nie zabawa – choć wygląda jak zabawa.
Nie należy zapominać o odpowiednich dla wieku “akcesoriach”, np. kubek otwarty zamiast niekapków, rezygnacja ze smoczka do 6 -12 miesiąca.
Osobnym tematem jest obserwacja postawy ciała dziecka, napięcia mięśniowego, ale i odruchów oralnych, które niewygaszone lub niezintegrowane w odpowiednim czasie “owocują” przetrwałymi odruchami (np. ssanie palca), parafunkcjami (np. obgryzaniem paznokci, bruksizmem) i dysfunkcjami w obrębie kompleksu ustno-twarzowego (np. przetrwałe połykanie infantylne).
Dbajcie o słuch
Zgadujcie, co słychać za oknem. Szukajcie ukrytych źródeł dźwięku. Powtarzajcie słowa, zdania, wierszyki. Bawcie się głosem, melodią języka, rymem, akcentem, tempem i intonacją.
Pamiętaj, by regularnie badać słuch dziecka.
Mam nadzieję, że już wiesz, co zrobić, by dziecko zaczęło mówić. Oczywiście istnieje wiele więcej sposobów, które wspierają rozwój mowy dziecka. Zaproponowane czynności należą do tych, które nie wymagają dużego nakładu pracy, jedynie (aż?) czasu i dobrego nastawienia. Owocnej zabawy!
Aby wspierać rozwój mowy dziecka, ważne jest, aby dużo z nim rozmawiać, opowiadać o codziennych czynnościach i otaczającym świecie. Regularne czytanie książek, śpiewanie piosenek i zabawa w gry słowne mogą również znacząco przyczynić się do postępów w nauce mowy.
Zachęcanie dziecka do mówienia można osiągnąć poprzez zadawanie pytań wymagających więcej niż jednowyrazowej odpowiedzi, wspólne czytanie książek z pytaniami o treść oraz angażowanie dziecka w rozmowy o interesujących go tematach. Utrzymywanie kontaktu wzrokowego i pokazywanie zainteresowania tym, co dziecko próbuje wyrazić, również są ważne.
Nauczanie dziecka mówienia powinno odbywać się przez modelowanie jasnej i poprawnej wymowy, powtarzanie prostych słów i zdań oraz zachęcanie do ich naśladowania. Można również wykorzystać specjalne zabawki edukacyjne zaprojektowane do wspierania rozwoju mowy.
Istnieją ćwiczenia logopedyczne, które poprawiają zdolności artykulacyjne dziecka. Są to ćwiczenia poprawiające kontrolę mięśni mowy, takie jak dmuchanie na piórka, picie przez słomkę czy robienie zabawnych min.
Zabawki, które wymagają aktywności werbalnej (np. lalki, zestawy do roli zawodowych jak „lekarz” czy „sklep”) czy gry planszowe skupiające się na używaniu języka zwłaszcza w sposób kreatywny.
Tak – i to bardzo. Nadmierne korzystanie z ekranów (powyżej 1h dziennie) ogranicza interakcje, które są paliwem dla mowy.
Regularne badania słuchu są ważne, ponieważ problemy ze słuchem mogą wpływać na rozwój mowy. Jeśli podejrzewasz, że Twoje dziecko ma problemy ze słuchem, skonsultuj się z lekarzem, który może zalecić dalsze testy i ewentualne leczenie.
“Opowiadania do słuchania” – gotowy zestaw ćwiczeń wspomagających percepcję słuchową
Stolik Lego – centrum zabaw w naszym domu
“Co oni mówią? Co oni myślą?” – odczytywanie emocji w zachowaniu i języku
Jak nauczyć dziecko mówić? 10 rad logopedy i ćwiczenia
“Tik Tak Bum Junior” – bombowa gra w skojarzenia
“Hela i Tomek” – aktywizująca seria książeczek dla dzieci z opóźnionym rozwojem mowy
Układanka lewopółkulowa “Grzybki” – pomoc wspierająca wszechstronny rozwój dziecka
Jak stymulować rozwój mowy i inne funkcje poznawcze? Układanki edukacyjne “Wiem, co jem” i “Pociąg sekwencyjny”
Matematyczny trening dla najmłodszych, czyli edukacyjna gra karciana dla dzieci “Bubbles”
UKŁADANKI LEWOPÓŁKULOWE – moja recepta na sprawny rozwój mowy i myślenia logicznego dziecka
“Układanki zdaniowe” – czytanie ze zrozumieniem dla najmłodszych
“Mów mi, jak mam to powiedzieć!” – zestaw do terapii dzieci z zaburzeniami komunikacji językowej
“Świat opowiadany”, czyli 44 scenariusze obrazkowe
Na co zwracać uwagę wybierając smoczek, czyli najlepszy smoczek dla dziecka
Jak długo trwa terapia logopedyczna? Kompleksowy przewodnik dla rodziców i moja osobista refleksja
