Twoje dziecko może być nagrywane bez zgody. Jak je chronić? - Przystanek Rodzinka - blog parentingowy o dzieciach okiem logopedki

Twoje dziecko idzie ulicą, jest w sklepie lub na plaży. Podchodzi do niego obca osoba i zaczyna rozmowę. To, co wydaje się zwykłym spotkaniem, może być nagrywane za pomocą niewidocznej kamery w smart okularach. Nagranie, często opatrzone komentarzem „sztuka podrywu”, ląduje potem w mediach społecznościowych, zdobywając miliony wyświetleń. Ofiary dowiadują się o tym, gdy znajomi przysyłają im link. Czują się wykorzystane, a ich prywatne dane – jak numer telefonu czy miejsce pracy – stają się publiczne. To nie scenariusz filmu, ale realne doświadczenia młodych kobiet w Wielkiej Brytanii, USA i Australii. Naszym zadaniem jest nie tylko uczyć dzieci mówić, ale też wyczulać je na sytuacje, w których ich słowa i wizerunek mogą zostać użyte przeciwko nim.

Jak smart okulary zmieniają zasady gry?

Nowoczesne okulary, np. Ray-Ban Meta AI, wyglądają jak zwykłe oprawki. W rzeczywistości mają wbudowaną kamerę, która nagrywa obraz i dźwięk. Producent zapewnia, że podczas nagrywania świeci się mała dioda LED. W praktyce światło to można łatwo zasłonić lub wyłączyć, co demonstrują liczne filmy w sieci. Wielu użytkowników celowo ukrywa sygnał, żeby filmować ludzi bez ich zgody i wiedzy. Sprzedaż takich urządzeń rośnie – tylko w ciągu kilku miesięcy sprzedano ich dwa miliony par. To oznacza, że ryzyko spotkania kogoś, kto nas potajemnie nagrywa, jest coraz większe. W gabinecie często rozmawiam z rodzicami o cyberbezpieczeństwie. Zwykle myślimy o zdjęciach publikowanych przez dzieci, a zapominamy, że one same mogą stać się nieświadomym obiektem czyjejś „twórczości”.

Dlaczego to takie niebezpieczne dla dzieci i nastolatków?

Utrata poczucia bezpieczeństwa i zaufania

Kiedy dziecko odkrywa, że jego wizerunek i prywatna rozmowa krążą po Internecie, przeżywa głębokie poczucie naruszenia. Jedna z nagranych kobiet opisała to jako moment, w którym „serce zamiera”. Dla młodej osoby, której tożsamość dopiero się kształtuje, taka trauma może prowadzić do wycofania, lęku społecznego i utraty wiary w życzliwość innych. Dziecko uczy się, że bycie miłym i otwartym może zostać wykorzystane przeciwko niemu. To podkopuje fundamenty, na których buduje się zdrowe relacje.

@bbcnews
Dilara and Kim were secretly recorded using smart glasses, and their videos were uploaded to TikTok without their consent. Suddenly they started receiving thousands of messages and calls. TikTok have since taken down the content with Dilara in it as she requested. The BBC reached out to the influencers for a comment, but they did not respond. #SmartGlasses #BBCNews
♬ original sound – BBC News – BBC News

Fala nękania i hejtu online

Filmy z „podrywami” często ujawniają dane osobowe. W jednym przypadku w kadrze był widoczny numer telefonu. Nagrana dziewczyna tygodniami otrzymywała w środku nocy obraźliwe połączenia i wiadomości. Mężczyźni przychodzili też do jej pracy. Hejt online bardzo szybko przenosi się do realnego życia, stając się źródłem ciągłego strachu. Dla nastolatka, dla którego akceptacja rówieśników jest kluczowa, taka sytuacja jest szczególnie dotkliwa.

Brak jasnych przepisów i reakcji platform

Prawo w wielu krajach, w tym w UK, nie nadąża za technologią. Filmowanie kogoś w miejscu publicznym bez zgody często nie jest samo w sobie przestępstwem. Ofiary muszą udowadniać naruszenie prywatności. Platformy jak TikTok czasami usuwają takie treści dopiero po interwencji mediów, mimo że łamią własne zasady dotyczące nękania i ujawniania danych. Systemy zgłaszania nadużyć bywają nieskuteczne, pozostawiając osobę poszkodowaną bez poczucia sprawiedliwości.

Co możesz zrobić jako rodzic? Praktyczne rozmowy i zasady

Nie chodzi o to, by straszyć dziecko lub wzbudzać w nim nieufność do każdego napotkanego człowieka. Chodzi o budowanie świadomości i zdrowych granic.

Ucz rozpoznawania nietypowych sytuacji. Wytłumacz, że jeśli obca osoba nagle zaczyna rozmowę, próbuje ją nagrać telefonem lub dziwnie się zachowuje, dziecko ma prawo przerwać kontakt i odejść. To nie jest niegrzeczne, to dbanie o swoje bezpieczeństwo.
Trenuj asertywne odpowiedzi. „Nie, dziękuję”, „Wolę nie rozmawiać”, „Proszę mnie nie nagrywać” – te zdania warto przećwiczyć w domu. W logopedii pracujemy nad komunikacją, a jej podstawą jest także umiejętność mówienia „nie”.
Mów o wartości danych osobowych. Wyjaśnij, że informacje o szkole, pracy rodziców, adres czy numer telefonu są prywatne. Nie dzielimy się nimi z osobami, które ledwo co poznaliśmy, niezależnie od tego, jak sympatyczne się wydają.
Sprawdź ustawienia prywatności. Z nastolatkiem przejrzyj ustawienia w mediach społecznościowych. Upewnijcie się, że profile są prywatne, a obcy nie mogą oznaczać go na zdjęciach bez zgody.

Gdzie szukać pomocy i jak reagować?

Jeśli Twoje dziecko padnie ofiarą takiego nagrania, najważniejsze jest wsparcie. Nie obwiniaj go za bycie zbyt miłym czy ufnym. Potwierdź, że to sprawca zawinił, a jego uczucia są uzasadnione. Zachowaj dowody – zrób zrzuty ekranu z filmem i komentarzami. Następnie zgłoś naruszenie na platformie, korzystając z oficjalnego formularza. W Polsce możesz też skontaktować się z zespołem dyżurnet.pl, który zajmuje się zwalczaniem nielegalnych treści w Internecie, lub rozważyć zawiadomienie na policję (art. 191a k.k. – uporczywe nękanie).

Eksperci od prawa podkreślają, że potrzebne są nowe regulacje, które nadążą za technologią. Dopóki jednak one nie powstaną, naszą najskuteczniejszą tarczą jest edukacja i otwarta rozmowa. Moja rola jako logopedy i Twoja jako rodzica spotykają się w jednym punkcie: chcemy, by nasze dzieci potrafiły swobodnie wyrażać siebie, ale jednocześnie czuły się bezpieczne w świecie, który – także online – stawia przed nimi nowe wyzwania. Rozmawiajmy o tym. Dziś.

Źródło