Dlaczego warto badać słuch dziecka w szkole? - Przystanek Rodzinka - blog parentingowy o dzieciach okiem logopedki

Twoje dziecko sprawia wrażenie, że nie słyszy poleceń, ma kłopoty z koncentracją lub gorzej radzi sobie w szkole? Winowajcą może nie być niechęć do nauki, ale niezauważony problem ze słuchem. W Islandii trwa właśnie kampania na rzecz przywrócenia rutynowych badań słuchu w szkołach podstawowych, które zostały wstrzymane. To ważny głos, który powinni usłyszeć również polscy rodzice.

Dlaczego szkolne badania słuchu są tak ważne?

Podstawówka to czas intensywnego rozwoju i zdobywania kluczowych umiejętności. Słuch odgrywa w tym procesie fundamentalną rolę. Gdy dziecko ma nawet niewielki niedosłuch, świat wokół niego staje się jak rozmazany obraz. Słowa nauczyciela brzmią niewyraźnie, trudno jest wychwycić różnice między podobnie brzmiącymi głoskami (np. “p” i “b”, “t” i “d”), a hałas na korytarzu skutecznie zagłusza rozmowy z rówieśnikami. Nierozpoznana wada słuchu może być mylnie interpretowana jako problemy z uwagą, dysleksja lub nawet niższe możliwości intelektualne.

W mojej praktyce logopedycznej często spotykam dzieci, które trafiają do gabinetu z powodu opóźnionego rozwoju mowy lub wad wymowy. Czasem dopiero wtedy, przy okazji szczegółowego wywiadu, okazuje się, że maluch miał nawracające infekcje uszu, które mogły przejściowo pogorszyć słuch. Bez badania, nikt tego nie łączył. Dlatego tak mocno wierzę w profilaktykę. Proste, nieinwazyjne badanie przesiewowe w szkole jest jak sito – wyłapuje tych, którzy potrzebują dokładniejszej diagnostyki, zanim pojawią się poważniejsze konsekwencje.

Jak wygląda sytuacja w Islandii i czego możemy się nauczyć?

Islandzka służba zdrowia zawiesiła program badań słuchu dla uczniów klas 1, 4 i 7 podczas pandemii COVID-19. Do dziś go nie wznowiono. Przeciwko tej decyzji protestują zarówno rodzice, jak i specjaliści – audiolodzy i nauczyciele. Podkreślają, że pandemia sama w sobie mogła przyczynić się do wzrostu problemów, na przykład przez zwiększoną liczbę infekcji górnych dróg oddechowych, które często dają powikłania w obrębie uszu.

Ich argumenty są bardzo konkretne. Audiolożka, Thorbjörg Jóna Jónsdóttir, zwraca uwagę, że dzieci z niezdiagnozowanym niedosłuchem mogą stać się wycofane, sfrustrowane i zmęczone ciągłym wysiłkiem słuchania. Nauka czytania i pisania, która opiera się na umiejętności rozróżniania dźwięków mowy, staje się dla nich nie lada wyzwaniem. Nauczyciele zauważają, że niektóre dzieci proszą o powtarzanie instrukcji, głośniejsze mówienie lub siadają w pierwszej ławce. To są właśnie te sygnały, które powinny zapalić czerwoną lampkę.

Bystrzak, geniusz, czempion – jak stymulować rozwój dziecka w pierwszym roku życia? CZ.4 Ćwiczenia słuchowe dla dzieci

Na co rodzic powinien zwrócić uwagę w domu?

Nie czekaj na szkolne badanie. Jako rodzic jesteś pierwszym obserwatorem swojego dziecka. Pewne zachowania mogą sugerować, że warto skonsultować się z lekarzem lub audiologiem. Oto kilka sytuacji, które powinny zwrócić Twoją uwagę:

Dziecko często prosi o powtórzenie tego, co się do niego mówiło, szczególnie gdy nie patrzy na rozmówcę.
Podgłaśnia telewizor lub tablet do poziomu, który dla innych jest niekomfortowy.
Mówi głośniej niż zwykle, jakby nie kontrolowało natężenia własnego głosu.
Sprawia wrażenie nieuważnego, “bujającego w obłokach”, gdy nie ma bezpośredniego kontaktu wzrokowego.
Ma trudności z lokalizacją źródła dźwięku (np. odwraca głowę w złą stronę, gdy je wołasz).
Skargi na ból, “dziwne” uczucie lub szumy w uszach po infekcji.

Pamiętaj, że problemy ze słuchem u dziecka nie zawsze oznaczają głuchotę. Często to przejściowe pogorszenie spowodowane zalegającą woskowiną czy wysiękiem w uchu środkowym po infekcji. Wczesne wykrycie pozwala na szybką reakcję – od prostego czyszczenia uszu, przez leczenie, po ewentualne zastosowanie aparatu słuchowego. To ostatnie rozwiązanie, choć brzmi poważnie, współcześnie jest dyskretne i skuteczne, a dla dziecka może oznaczać prawdziwy powrót do świata dźwięków i relacji z rówieśnikami.

Co możesz zrobić już teraz?

Przede wszystkim – obserwuj i działaj. Jeśli coś Cię niepokoi, umów się na wizytę u pediatry lub otolaryngologa dziecięcego. Możesz również zapytać w szkole lub przedszkolu swojego dziecka, czy organizowane są jakiekolwiek przesiewowe badania słuchu. Jeśli nie – warto poruszyć ten temat z radą rodziców lub dyrekcją. Wiedza i świadomość są pierwszym krokiem do zmiany.

Islandzka kampania pokazuje, że o podstawowe elementy profilaktyki czasem trzeba walczyć. Jako rodzice mamy prawo i obowiązek zabiegać o to, by nasze dzieci rozwijały się w jak najlepszych warunkach. Sprawny słuch to nie tylko zmysł – to klucz do nauki, komunikacji i budowania pewności siebie. Warto o niego zadbać, zanim szkolne trudności zdążą pozostawić swój ślad.

Źródło