ksiezniczki i smoki rycerze i smoki 3

Księżniczki, rycerze i smoki w walce ze swoimi stereotypami

Księżniczki – piękne, miłe, oddane, a skrajnie nawet uległe, rozkapryszone, bez wpływu na swój los, zazwyczaj w opałach czekają na spektakularne wybawienie. Rycerze – honorowi, mężni, skorzy do walki i niezłomni, szlachetni, szarmanccy i obyci towarzysko. Smoki – bliżej nieokreślone stwory, wyglądem przypominające wielkie jaszczurki, zazwyczaj ze skrzydłami, kolcami i łuskami na ciele, groźne, posiadające ogromne moce, ziejące ogniem, siejące strach i zniszczenie, przebiegłe. Bohaterowie opowiadań Christiny Björk są dokładnym zaprzeczeniem tych utrwalonych w kulturze wyobrażeń. Wyłącznie imiona pozostają rycerskie i nobliwe.

ksiezniczki i smoki rycerze i smoki 4

Księżniczki

ksiezniczki i smoki christina bjork eva eriksson 1

Sportretowanych przez Christinę Björk oraz Evę Eriksson księżniczek jest siedem – po jednej na każdy dzień tygodnia. Czytelnik śledzi więc przygody kolejno: Petunii w dziwny poniedziałek, Werbeny w wyjątkowy wtorek, Dalii w zaskakująco zabawną środę, Czeremchy w zwariowany czwartek, Piwonii w potworny piątek, Sasanki w osobliwą sobotę oraz Nasturcji w niezwykłą niedzielę.

Wśród księżniczek są takie, które nie lubią się myć, wręcz panicznie boją się mydła, wolą umorusaną buzię, w konsekwencji nieestetyczny wizerunek niż towarzystwo wymarzonych kompanów zabawy (Werbena).

Spotkać można również rozpieszczone, krzykliwe, uparte i potrafiące zadbać o siebie i swoje potrzeby czy mniej lub bardziej egoistyczne zachcianki roszczeniowe królewny (Petunia).

ksiezniczki i smoki christina bjork eva eriksson 5

Jest i taka, która z chęcią odda swoje srebrne pantofelki, bogato zdobioną suknię i koronę („Jestem uczulona na złoto”), a w zamian przywdzieje własnoręcznie zrobioną z liścia maskę smoka (Dalia).

Natrafić można na chętną ciekawych przygód, strasznych smoków, a najlepiej na upragnione porwanie księżniczkę Czeremchę.

ksiezniczki i smoki christina bjork eva eriksson 6
ksiezniczki i smoki christina bjork eva eriksson 2

Kilka stron dalej obrażalska, złośliwa i samolubna Piwonia wykaże się nie lada odwagą (raczej wrodzoną), jednocześnie inteligencją i sprytem oraz zaradnością i wyratuje swojego młodszego brata ze szponów strasznego smoka.

ksiezniczki i smoki christina bjork eva eriksson 8

Nieposłuszna rodzicom Sasanka, która przypadkiem zwabi do swojej komnaty skrzydlatą bestię, nie da się porwać i tak, jak inne jej koleżanki przebiegłością i bystrością, poradzi sobie w każdej sytuacji, bez pomocy rycerskiego wybawcy czy królewskiej hordy giermków.

Nasturcji – ostatniej sportretyzowanej w książce księżniczce tylko na początku historii blisko do stereotypowego wizerunku rozleniwionej i strachliwej królewny. Narzucenie smokowi roli zabawki (umieszczenie go – prawie siłą – w malutkim łóżeczku dla lalek) szybko burzy wspomniany wizerunek.

Losy i przygody siedmiu bohaterek dotyczą wyłącznie ich dzieciństwa. Zastanawiające jest więc, czy to niedojrzały wiek księżniczek determinuje ich charakter. Szczęśliwą niewiadomą, bo nieopowiedzianą kwestią, dającą nadzieję współczesnym feministkom, ale i rodzicom pragnącym kształtować silne emocjonalnie i charakterologicznie córki, pozostaje: czy przez kolejne lata książkowe księżniczki stopniowo obrosną w konwenanse i staną się zmanieryzowanymi, rozkapryszonymi, biernie czekającymi na księcia na białym koniu lalkami.

Rycerze

rycerze i smoki christina bjork eva eriksson 8

Rycerskie, ale również dziecięce, portrety dotyczą, współcześnie uznawanych za legendarne, postaci, kolejno: przyszłego celtyckiego władcy Brytów – Artura, znanego z nordyckiej mitologii – Hajmdala, równie walecznego herosa – Sigurda, sławnego rycerza króla Marka, jednocześnie ukochanego Izoldy – Tristana, najznamienniejszego rycerza ze świty króla Artura, który w dorosłej przyszłości poszukiwać będzie Świętego Graala – Parsifala, Turego oraz późniejszego pogromcę smoka, a dzisiejszego świętego – Jerzego. Wszystkich w przyszłości sławnych wojów czytelnik poznaje podczas szczeniackich potyczek z zabawkowymi smokami z użyciem ćwiczebnych mieczy. Obserwuje ich starania, potknięcia i walkę ze słabościami w drodze do osiągnięcia najważniejszych cnót rycerskich.

W pierwszym rozdziale poznajemy strachliwego, raczej defensywnego Artura oraz jego wiernych zwierzęcych przyjaciół – Pellerina (sokoła) i Kabala (psa). To właśnie tym ostatnim przyjdzie ostatecznie rozprawić się ze smokiem, mylnie wziętym za jaszczurkę.

Kolejny młodzieniec Hajmdal również nie grzeszy krzepkością, ale spryt i zawadiacki charakter zrekompensują mu tymczasowe braki, m.in. w potyczce ze straszliwym smokiem Nidhoggiem, który utrudniał przyszłemu herosowi czerpanie wody z magicznych źródeł (wypływających spod korzeni ogromnego i równie tajemniczego drzewa) dających odwagę, mądrość i siłę.

rycerze i smoki christina bjork eva eriksson 6

Następny rozdział to przygody kolejnego młodego adepta sztuki rycerskiej – Sigurda, który sprzeciwiając się woli ojca, wykrada miecz, by potrenować władanie tą niedozwoloną mu jeszcze bronią na treningowym smoku-zabawce. Pechowo miecz pęka. Tym razem nie spryt, a czarodziejskie ptaki i odwaga pomogą wyratować się Sigurdowi z opresji.

W czasach młodzieńczych bronią w walce ze smokiem Tristana okazują się harfa i delfin, choć, jak zapewnia narrator, w przyszłości sięgnie również i po miecz.

Parsifalowi z kolei przypadek, ale i ogromna chęć zostania prawdziwym rycerzem (mimo ubogiego pochodzenia i sprzeciwu mamy) pozwoli obronną ręką (tarczą) wyjść z tarapatów.

rycerze i smoki christina bjork eva eriksson 7

Z kolei magiczne przedmioty i tajemnicze zaklęcia okażą się zapowiedzią rycerskich czynów Turego, usilnie nazywającego siebie imieniem Polikarp Lwi Cokół. Jego słowa (samozwańcze imię) także okazują się mieć moc sprawczą.

rycerze i smoki christina bjork eva eriksson 4

Ostatni portret dotyczy Jerzego. Jego odwaga, ale po części również niesforna, pełna wigoru Alina, wypisz wymaluj niestereotypowa księżniczka z poprzedniej książki Christiny Björk oraz jej pas pozwoli mu spętać i pokonać ogromnego, wybudzonego z pijackiej drzemki smoka.

rycerze i smoki christina bjork eva eriksson 5

Ludzkie, tzn. niedoskonałe, oblicze późniejszych herosów, kształtowanie się ich charakteru i etyki rycerskiej, rzadko opisywane w literaturze dla dzieci, okazuje się być doskonale wplecioną w przekaz utworu wartością dydaktyczną.

Smoki

Baśniowe lub bajkowe księżniczki oraz bliższym historycznym dociekaniom legendarnych i mitycznych rycerzy łączą postacie smoków.

W „Księżniczkach” są częściej mniejsze, nieporadne, bywa, że i przyjacielskie, uwielbiają zabawę lalkami, jazdę na hulajnodze czy serfowanie w Internecie. Swoją drogą, spora ilość tego typu nawiązań do współczesności nie zaburza bajkowo-legendarnego świata rycerzy i księżniczek. Pomimo nakręcanego smoka-zabawki z odkurzaczem w łapie, internetowej nomenklatury (strony www, klawisz WYJŚCIE), telewizora, cukierków toffi, domku dla lalek z nowocześnie urządzoną kuchnią ma się wrażenie, że czasem wydarzeń w dalszym ciągu pozostaje mroczne, tajemnicze i nie do końca nam poznane średniowiecze.

W „Rycerzach” smoki nie są już tak potulne i niezdarne. Zioną ogniem, rażą wzrokiem i łamią miecze. Na szczęście młodzi rycerze odwagą, sprytem i odrobiną magii są w stanie je okiełznać.

Księżniczki i smoki” oraz „Rycerze i smoki” Christiny Björk i Evy Eriksson w tłumaczeniu Agnieszki Stróżyk do kupienia na stronie Wydawnictwa Zakamarki.

ksiezniczki i smoki rycerze i smoki 1
ksiezniczki i smoki rycerze i smoki 2

Miłośników literatury szwedzkiej odsyłam do wpisu „Literatura szwedzka dla dzieci w pigułce”.

literatura szwedzka dla dzieci

Charakterystyczną kreskę ilustratorki Evy Eriksson odnaleźć można w serii o Duni zrecenzowanej we wpisie „7 powodów, dla których pokochacie Dunię”.

dunia rose lagercrantz 2 1

Nie chcesz, by ominął Cię kolejny wpis? Polub Przystanek Rodzinka na Facebooku.

Podobał Ci się ten wpis? Podziel się z innymi!

Dodaj swój komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Przewiń do góry